ΓΑΛΑΞΙΔΙ

ΓΑΛΑΞΙΔΙΑφήνοντας πίσω μας τις χιονισμένες βουνοκορφές του Παρνασσού και σταματώντας για λίγο στη γραφική Αράχωβα και τους Δελφούς, αρχίζουμε να κατηφορίζουμε σε πιο ήπιο κλίμα. Μετά τις τελευταίες στροφές συναντάμε ένα όμορφο γραφικό χωριό, το Χρισσό, πνιγμένο στο πράσινο. Μια ξεχωριστή εκκλησία με γαλάζιους τρούλους τραβά την προσοχή μας. Είναι ο ναός της Ευαγγελίστριας. Η διαδρομή μας συνεχίζεται ανάμεσα στα λιόδεντρα της Άμφισσας, που γλυκαίνουν το τοπίο με τα ασημόγκριζα φυλλώματά τους.
Η πρώτη μας συνάντηση με τη θάλασσα γίνεται στην όμορφη κωμόπολη της Ιτέας και ύστερα από μια διαδρομή δίπλα στο κύμα, φθάνουμε στο αρχοντικό Γαλαξίδι.

Η πλούσια ναυτική του παράδοση, τα παλιά αρχοντικά σπίτια των καπεταναίων και το γραφικό λιμάνι σε γοητεύουν αμέσως και σου δίνουν την αίσθηση πως βρίσκεσαι σε αιγαιοπελαγίτικο νησί. Περπατώντας στα δρομάκια του δεν ξέρεις τι να πρωτοθαυμάσεις. Τα περίτεχνα μπαλκόνια με τις λεπτοδουλεμένες σιδεριές και τα ξύλινα υποστυλώματα ή τις ξεχωριστές πόρτες και τα παραθυρόφυλλα σ’ όλες τις αποχρώσεις της θάλασσας, από το λουλακί, το βαθύ μπλε ως το σκουροπράσινο; Μέσα από τους μαντρότοιχους και τις αυλές των σπιτιών προβάλλουν ανθισμένες γαζίες και αμυγδαλιές, υπενθυμίζοντάς μας ότι είναι άνοιξη.

Το σημερινό Γαλαξίδι είναι χτισμένο στη θέση της αρχαίας ναυτικής κωμόπολης Oιάνθης, όπως αναφέρεται στον Παυσανία. Τον 6ο μ.Χ. αι. το όνομα της πόλης άλλαξε από την θυγατέρα του Ωκεανού, την Γαλαξαύρα ή Γάλαξα, την αχώριστη σύντροφο της Περσεφόνης, που παρουσιάστηκε ολόγυμνη μπροστά στα παλικάρια και τους παρακινούσε να φτιάξουν το πρώτο πλεούμενο και να την κυνηγήσουν. Από τότε οι Γαλαξιδιώτες, ακολουθώντας τον έρωτά τους για τη θάλασσα, αναζητούν τη γοργόνα τους στα πέλαγα. Oι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής ήταν οι Εσπέριοι ή Oζόλες Λοκροί, δύο αιώνες πριν από τον Τρωικό πόλεμο. Βασιλιάς τους ήταν ο Λοκρός.
Κατά μία εκδοχή, το Γαλαξίδι πήρε το όνομά του από το φυτό γαλατσίδα που αφθονεί στην περιοχή. O Νίκος Βέης, πάλι, αναφέρει ότι το Γαλαξίδι χτίστηκε στα ερείπια του αρχαίου Χάλειου από κάποιον Βυζαντινό τοπάρχη, που ονομαζόταν Γαλαξείδης, και από αυτόν πήρε το όνομα του μετά το σεισμό του 553 μ.Χ.
Τον 18ο και 19ο αι. το Γαλαξίδι έσφυζε από ζωντάνια και τα τραγούδια των μαστόρων αντηχούσαν στο καρνάγιο. Τα γαλαξιδιώτικα πλοία όργωναν τους ωκεανούς κι όταν ο καπετάνιος πρόσταζε “Πορεία για Γαλαξίδι”, οι ναυτικοί γύριζαν γεμάτοι πλούσια δώρα στις οικογένειές τους, που κατέβαιναν στον “Χηρόλακκα”, το παλιό λιμάνι, για να τους υποδεχθούν.
Τα σπίτια γέμιζαν με μεταξωτά από την Ινδία, βενετσιάνικους καθρέφτες και κονσόλες. Τα αρχοντικά των καπεταναίων είναι σήμερα τα περισσότερα αναπαλαιωμένα, δίνοντας την αίσθηση ότι τίποτε δεν άλλαξε στο διάβα του χρόνου.

Ναυτικό Μουσείο
Στο Ναυτικό Μουσείο του Γαλαξιδίου βρίσκεται καλά φυλαγμένη όλη η ναυτική παράδοση και η πολιτιστική κληρονομιά αυτού του τόπου. Αλλά και το ίδιο το κτίριο, που χτίστηκε το 1870, έχει τη δική του ιστορία. Εδώ θα θαυμάσουμε τα περίφημα ακρόπρωρα, εξαρτήματα πλοίων, χάρτες και ημερολόγια, καθώς και ζωγραφικούς πίνακες με ιστιοφόρα, όπως και πίνακες επώνυμων ξένων καλλιτεχνών. Σε ειδική προθήκη φυλάσσεται το χειρόγραφο του “Χρονικού του Γαλαξιδίου”, ένα σπάνιο ντοκουμέντο που αποτέλεσε και αποτελεί πηγή μελέτης για τους ιστορικούς. Στο μουσείο βρίσκονται ακόμη θαυμάσια έργα μικροναυπηγικής από λαϊκούς τεχνίτες, καθώς και αρχαιολογική συλλογή με περισσότερα από 300 εκθέματα, που στεγάζονται σε ξεχωριστή αίθουσα.

Περπατώντας στα σοκάκια
Στην κορυφή του Γαλαξιδίου ξεχωρίζει η εκκλησία του προστάτη των θαλασσινών, του Άι-Νικόλα (1902), με το περίφημο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Oι παραστάσεις που είναι σκαλισμένες πάνω του μοιάζουν ολοζώντανες. Εξαιρετικό ξυλόγλυπτο τέμπλο υπάρχει και στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Γαλαξίδι, πάνω από το χωριό Χρισσό.
Λίγο πιο κάτω, βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, με το Ζωδιακό Kύκλο στο δάπεδο του ναού, ενώ το ηλιακό ρολόι στην εξωτερική γωνιά του ναού μετρά ασταμάτητα το χρόνο. Στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη θα δούμε την υπέροχη εικόνα που φιλοτέχνησε ο Δαμασκηνός.

Ανάμεσα στα στενά δρομάκια ξεπετάγονται όμορφες δενδροφυτευμένες πλατείες, που στολίζουν το χώρο. Η πλατεία Ηρώων είναι η κεντρική πλατεία της πόλης και διαμορφώθηκε το 1895. Στο μέσον της υπάρχει μαρμάρινο ηρώο με τα ονόματα των Γαλαξιδιωτών που έπεσαν για την πατρίδα το 1912-22 και 1940-41.
Άλλες γραφικές πλατείες είναι η πλατεία Χηρόλακκα, η πλατεία του Κάβου, η πλατεία Σάθα και η πλατεία Μάμα. Αξίζει ακόμη να επισκεφθούμε τον Τάφο του Λοκρού, στο άλσος της παραλίας, το Σπήλαιο Γαλαξιδίου στην πλατεία Νικ. Μάμα και το Παρθεναγωγείο στο κέντρο της πόλης.

Καιρός, όμως, για ένα ουζάκι, με νόστιμους γαλαξιδιώτικους μεζέδες και φρέσκο ψάρι στα παραλιακά ουζερί και τα ταβερνάκια, που επάξια συναγωνίζονται το ένα το άλλο.
Το απόγευμα είναι ιδανικό για μια βόλτα στο πευκόφυτο Κεντρί, δίπλα στο κύμα. Απέναντί μας, τα σπίτια του Γαλαξιδίου καθρεφτίζονται στη θάλασσα.
Αν πάλι θέλουμε να θαυμάσουμε το Γαλαξίδι από ψηλά, ιδανική είναι μια βόλτα ως το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, που χτίστηκε το 1250 από τον δεσπότη Μιχαήλ Β’ Κομνηνό. Μια διαδρομή 3,5 χλμ. περίπου, μέσα στα λιόδεντρα και με θέα ονειρεμένη.

Σήμερα, όσοι είναι και αισθάνονται νέοι συμμετέχουν με ενθουσιασμό σε αυτό το έθιμο, φορώντας πρόχειρα ρούχα και με κρεμασμένα στη μέση τα σακούλια με το φούμο, το αλεύρι, την ώχρα και το λουλάκι, κατεβαίνουν στην παραλία, έτοιμοι και “οπλισμένοι” για το γλέντι.
Όσοι δεν συμμετέχουν, βρίσκονται στην Πέρα Πάντα, ώστε να παρακολουθούν χωρίς “συνέπειες”. Στον αέρα απλώνονται σύννεφα άσπρα, κόκκινα, κίτρινα και μπλε, ενώ ένα αληθινό παραλήρημα ανθρώπων, χρωμάτων, χαρτοπόλεμου, τραγουδιού και χορού συνθέτουν το αποκριάτικο παζλ. Το γλέντι ολοκληρώνεται το απόγευμα της Καθαρής Δευτέρας με το “κάψιμο του Καρνάβαλου”, οπότε και αρχίζει η περίοδος της νηστείας.
Το ξεφάντωμα της Καθαρής Δευτέρας για τους ναυτικούς σήμαινε, άλλοτε, το τελευταίο γλέντι πριν από το νέο μεγάλο ταξίδι στη θάλασσα, που ξεκινούσε την άλλη μέρα. Oι λέξεις μοιάζουν φτωχές για να περιγράψουν την εμπειρία του “Αλευρομουτζουρώματος”.
Ας “τολμήσουμε”, λοιπόν, φέτος να διασκεδάσουμε με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο, για να νιώσουμε τι θα πει πραγματικό ελληνικό αποκριάτικο γλέντι.
Το Γαλαξίδι, η πανέμορφη και φιλόξενη αυτή πόλη, είναι έτοιμη και μας περιμένει…

“Αλευρομουτζουρώματα”
Τις Απόκριες το Γαλαξίδι σφύζει από ζωντάνια και κέφι. Oι εκδηλώσεις με τις μεταμφιέσεις μικρών και μεγάλων ξεκινούν μόλις ανοίξει το Τριώδιο. Τα στενά δρομάκια και η παραλία γεμίζουν από κόσμο που θέλει να διασκεδάσει και να ζήσει ένα διαφορετικό ξεφάντωμα, που μόνο αυτός ο τόπος ξέρει να προσφέρει. Στις γειτονιές ανάβουν φωτιές και στις πλατείες ο κόσμος διασκεδάζει με μουσική, χορό, παραδοσιακούς μεζέδες και άφθονο κρασί. Έθιμα παλιά που ξαναζούν αυτές τις μέρες του Καρναβαλιού και παρασύρουν επισκέπτες και ντόπιους να πάρουν μέρος. Αποκορύφωμα των εορταστικών εκδηλώσεων είναι, βέβαια, το “Αλευρομουτζούρωμα”, ένα έθιμο με ρίζες χαμένες στο χρόνο, που κρατάει, όμως, ως σήμερα με την ίδια ένταση και θεωρείται μοναδικό σε όλη την Ελλάδα.
Κατά τον Dodwell, το 1801, οι Γαλαξιδιώτες, παρά τη σκλαβιά τους, ήταν αποφασισμένοι να χορέψουν μέχρι εξαντλήσεως. Έκαναν έναν χορό κύκλου για τις γυναίκες και έναν για τους άνδρες. Κάποιοι από αυτούς φορούσαν μάσκες και κάποιοι είχαν μουτζουρωμένα τα πρόσωπά τους. Τα “όπλα” όσων συμμετείχαν ήταν αλεύρι, λουλάκι, βερνίκι και ώχρα. Στο “Αλευρομουτζούρωμα”, αργότερα, συμμετείχαν γυναίκες και παιδιά.

Τι θα φάτε
Κακαβιά και φρέσκα ψάρια, κουνέλι στιφάδο, αυγόπιτα, σπανακόπιτα, κόκορα κρασάτο, λαχανοντολμάδες, ραβανί, αμύγδαλο γλυκό.

Add Comment