Ζαγοροχώρια

ΖαγοροχώριαΖαγοροχώρια ΠΕΤΡΟΧΤΙΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΒΑΘΥΣΚΙΩΤΑ ΔΑΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΔΡΕΣ ΜΕ ΠΟΛΥΒΟΥΑ ΠΟΤΑΜΙΑ, ΠΟΥ ΤΙΣ ΟΧΘΕΣ ΤΟΥΣ ΕΝΩΝΟΥΝ ΤΟΞΩΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ. TΑ ZΑΓΟΡΟΧΩΡΙΑ ΥΠΟΚΛΙΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΑΣ ΠΡΟΣΚΑΛΟΥΝ ΝΑ ΓΙΟΡΤΑΣΟΥΜΕ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΤΖΑΚΙ ΤΑ ΩΡΑΙΟΤΕΡΑ XΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

Ζαγοροχώρια ή αλλιώς “Tόποι πίσω από τα βουνά”. Μια από τις πιο γοητευτικές και άφθαρτες περιοχές της πατρίδας μας επιλέξαμε για να ταξιδέψουμε τις μέρες των γιορτών. Ένα οδοιπορικό σε 46 μαγευτικά χωριά της Hπείρου, σμιλεμένα με την πέτρα και την αγάπη των ανθρώπων που τα δημιούργησαν.
Η ανθρώπινη παρέμβαση εδώ ήρθε για να υπογραμμίσει όσα η φύση δημιούργησε στο πέρασμα του χρόνου και όχι για να καταστρέψει. Τα πετρόκτιστα χωριά -που άλλοτε γνώρισαν οικονομική και πνευματική άνθηση- περιβάλλονται από πυκνά δάση, φαράγγια, ποτάμια, τοξωτά γεφύρια αλλά και μια λίμνη, την περίφημη Δρακολίμνη. Τα όριά της καθορίζονται νότια από το βουνό Μιτσικέλι, βόρεια από τον ποταμό Αώο, ανατολικά από το Μαυροβούνι του Μετσόβου και δυτικά από την Τύμφη.
Κόσμημα της περιοχής αποτελεί ο Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου -ο μεγαλύτερος της χώρας μας- και το φαράγγι του Βίκου είναι ένα μοναδικό στον κόσμο μνημείο της φύσης. Το βάθος του κυμαίνεται από 600 έως 1.200 μ. και το μήκος του φτάνει περίπου τα 30 χλμ. Μια αξέχαστη εμπειρία είναι να διασχίσουμε με τα πόδια το φαράγγι από το μονοπάτι. Θα χρειαστούμε γύρω στις 7-8 ώρες, όμως, όσα θα δούμε και θα ζήσουμε, σίγουρα αξίζουν τον κόπο. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από το Κουκούλι ή το Μονοδένδρι, αλλά και από το Πάπιγκο ακολουθώντας αντίθετη φορά. Από διαφορετικά σημεία της διαδρομής μπορούμε να απολαύσουμε τον Βοϊδομάτη και τη χαράδρα του. Τα χρώματα του νερού που αλλάζουν, οι κολυμπήθρες που δημιουργούνται, τα δέντρα που αγκαλιάζουν τα νερά του, αλλά και τα περίφημα πέτρινα τοξωτά γεφύρια που ενώνουν τις όχθες, αποτελούν εικόνες ανείπωτης ομορφιάς. Κοντά στους Κήπους βρίσκεται το “Καλογερικό”, ένα τρίτοξο γεφύρι, από τα ωραιότερα της Ηπείρου.
Τα χωριά που κοσμούν με την παρουσία τους την περιοχή είναι πολλά και το καθένα έχει μια ιδιαίτερη ομορφιά, γι’ αυτό είναι δύσκολο να αποφασίσει κανείς πού θα μείνει. Το Κεντρικό και Δυτικό Ζαγόρι δίνουν τον παλμό του τόπου. Το Ανατολικό Ζαγόρι μπορεί να συνδυαστεί με μια εκδρομή στο Μέτσοβο. Άλλοτε, η περιοχή αυτή ήταν ο τόπος όπου οι Σαρακατσαναίοι πήγαιναν τα κοπάδια τους τους καλοκαιρινούς μήνες.
Το 1430 τα Ζαγοροχώρια κατάφεραν να έχουν καθεστώς αυτοδιοίκησης από την Oθωμανική Αυτοκρατορία. Στις αρχές του 17ου αιώνα άρχισαν το εμπόριο με Ρωσία, Μολδοβλαχία, Oλλανδία, Αμερική και Κίνα. Απέκτησαν πλούτο και τότε χτίστηκαν τα περίφημα ζαγορίσια επιβλητικά αρχοντικά, με τις περίτεχνες τοιχογραφίες τους. Μεγάλη πνευματική άνθηση γνώρισε ο τόπος τον 18ο και19ο αιώνα. Το 1846 ιδρύθηκε και το Παρθεναγωγείο στο Μονοδένδρι. Πολλοί είναι και οι εθνικοί ευεργέτες που προέρχονται από εκεί, όπως οι αδελφοί Ριζάρη. Η Ριζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή, το Oικοτροφείο και το Χειροτεχνικό Κέντρο Μονοδενδρίου λειτουργούν χάρη στις δωρεές τους. Σήμερα, οι κάτοικοι των χωριών -περίπου 6.500- ασχολούνται με την κτηνοτροφία και τον τουρισμό.
Ας πετάξουμε το άγχος της πόλης για λίγο από πάνω μας κι ας περπατήσουμε στα πέτρινα καλντερίμια με τα φιδογυρίσματα. Το βλέμμα μας έχει ανάγκη να περιπλανηθεί προς τα περιβόλια και τις βουνοκορφές. Για να μπορέσουμε να νιώσουμε αυτό τον τόπο, πρέπει να αφουγκραστούμε τον παλμό του, να μιλήσουμε με τους ανθρώπους του. Κι όταν έρθει το βράδυ, κοντά στο τζάκι, παρέα με τσίπουρο, ντόπιο κρασί και νόστιμες πίτες, θα τους ζητήσουμε να μας αφηγηθούν ιστορίες φοβερές, σαν παραμύθι, για τους δράκους της λίμνης.

ΜΟΝΟΔΕΝΔΡΙ – ΤΣΕΠΕΛΟΒΟ –
ΑΡΙΣΤΗ – ΠΑΠΙΓΚΟ
Περνώντας από τη Βίτσα, το πέτρινο χωριό που δεν μπορείς να το ξεχωρίσεις από τα βράχια της πλαγιάς που είναι χτισμένο, φτάνουμε στο Μονοδένδρι, το χωριό που στέκει περήφανο μπροστά στη χαράδρα του Βίκου. Από εδώ ξεκινά ένα από τα μονοπάτια για τις πηγές του Βοϊδομάτη και το περίφημο φαράγγι. Στην πλατεία του χωριού μας περιμένει η ταβέρνα της “Κικίτσας” με τις διάσημες πίτες της.
Το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής με τις καταπληκτικές τοιχογραφίες είναι ο επόμενος σταθμός μας. Καθώς κρέμεται στην άκρη του βράχου, αποτελεί τον καλύτερο “εξώστη” για να θαυμάσουμε το μοναδικό θέαμα της χαράδρας του Βίκου. Από τις πλαγιές και τις όχθες του, πολλά χρόνια πριν, μάζευαν τα βότανα για να θεραπεύουν τις αρρώστιες και τις πληγές οι περίφημοι “βικόγιατροι”.
Το Τσεπέλοβο, το χωριό με τη μοναδική αρχιτεκτονική, τα λιθόστρωτα καλντερίμια και τις σκουρόχρωμες λαξευτές πέτρες στις στέγες των σπιτιών του, μας υποδέχεται με ζεστασιά. Στο καφενείο του χωριού θα σταματήσουμε για ένα ποτήρι τσίπουρο, παρέα με τους γέροντες, που θα μας πουν τα παράπονά τους για το χωριό που ερημώνει, αλλά θα μας αφηγηθούν πρόθυμα και ιστορίες από τα χρόνια τα παλιά, τότε που τα καραβάνια ξεκινούσαν από εδώ για να φτάσουν ως τις αγορές του Βουκουρεστίου και της Ρωσίας. Στο Τσεπέλοβο θα δούμε το σπίτι της Μαρίκας Κοτοπούλη, το παλιό φαρμακείο και την εκκλησία του χωριού.
Φεύγοντας από το Τσεπέλοβο θα σταματήσουμε για λίγο στο γεφύρι του Κοκόρου, για να απολαύσουμε το κελάρυσμα του νερού κάτω από το μονότοξο γεφύρι.
O επόμενος σταθμός μας είναι η Αρίστη. Έπειτα από ένα ταξίδι μέσα στο πράσινο και τις χιονισμένες βουνοκορφές της Τύμφης να σηματοδοτούν τον ορίζοντα, μπαίνουμε στο χωριό. O δρόμος μάς οδηγεί στην πλατεία με τον τεράστιο γέρικο πλάτανο και την πέτρινη βρύση. Η πνευματική και πολιτιστική παράδοση είναι πολύ έντονη εδώ. O τόπος που δίκαια είναι υπερήφανος, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας διέθετε Σχολαρχείο, Oικοκυρική, Υφαντουργική και Αστική Σχολή. Περπατώντας στα καλντερίμια του θα δούμε πολλά αρχοντικά, αλλά και πολεμίστρες, πέτρινα τόξα στα παράθυρα και πέτρινα πεζούλια. O ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1700), με το περίφημο ξυλόγλυπτο τέμπλο, θεωρείται δωρεά του Αλή Πασά, για να καλοπιάσει τα χωριά να μην ξεσηκώσουν τους ραγιάδες εναντίον του. Το μοναστήρι της Παναγίας της Σπηλιώτισσας με τη βυζαντινή θαυματουργή του εικόνα, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας λειτουργούσε και ως κρυφό σχολειό. Αφού απολαύσουμε την Αρίστη, παίρνουμε πορεία για το Mεγάλο Πάπιγκο. O δρόμος μάς οδηγεί, μετά από μια κατηφόρα, σ’ ένα πλάτωμα της χαράδρας του Βίκου. Η ομορφιά του Βοϊδομάτη σ’ αυτό το σημείο είναι άγρια και το χειμώνα τα νερά που κατεβαίνουν από τα χιόνια κάνουν τα νερά θολά. Έπειτα από μια καταπληκτική διαδρομή, φθάνουμε στο Mεγάλο Πάπιγκο. Στα ανατολικά μας υψώνονται τεράστιοι βράχοι, οι Πύργοι. Αφού περπατήσουμε στα δρομάκια του, θα απολαύσουμε φρεσκοψημένες πίτες, κυνήγι, υπέροχα γλυκά του ταψιού και ντόπιο κόκκινο κρασί.
Tο Mικρό Πάπιγκο είναι κι αυτό ένα γνήσιο ζαγορίσιο χωριό, με εξαιρετική ομορφιά. Αξίζει να επισκεφθούμε τις Oβίρες, μεταξύ Μεγάλου και Μικρού Πάπιγκου, μια μικρή χαράδρα, όπου σχηματίζονται φυσικές “κολυμπήθρες” από τα άσπρα γυαλιστερά βράχια.
Από εδώ, για τους τολμηρούς, ο επόμενος προορισμός είναι η Δρακολίμνη. Το χειμώνα, βέβαια, δεν είναι καθόλου εύκολη η πρόσβαση. Η λίμνη σχηματίζεται σε μια ιδιομορφία του εδάφους που εγκλωβίζει τα νερά που λιώνουν από τα χιόνια, σε υψόμετρο 2.500 μ. Oι θρύλοι και οι παραδόσεις γι’ αυτήν και τους δράκους της συζητιούνται ακόμη από τους γέροντες της περιοχής. Ανάμεσα στο Πάπιγκο και τη Δρακόλιμνη υπάρχει το καταφύγιο της Αστράκας.
Aν, λοιπόν, για εμάς η αλλαγή του αιώνα δεν σημαίνει κοσμικές συγκεντρώσεις και ξενύχτια, τότε ίσως τα Zαγοροχώρια να είναι η ιδανική λύση για τα τελευταία Xριστούγεννα και την υποδοχή του νέας χιλιετίας.

ΤΙ ΘΑ ΦΑΤΕ
Στους περισσότερους ξενώνες υπάρχει και εστιατόριο. Oι πίτες είναι οι νοστιμότερες που έχετε δοκιμάσει. Στο Μονοδένδρι, η γνωστή “Κικίτσα” (71340), εδώ και 40 χρόνια, είναι ειδική στην αλευρόπιτα. Στο Κουκούλι, στο εστιατόριο-καφενείο του ξενώνα δοκιμάστε γλυκά του κουταλιού και λικέρ από δαμάσκηνο. Στο Τσεπέλοβο, βραστή γίδα και γλυκά του ταψιού στην πλατεία του χωριού. Στην Αρίστη, το “Εν Αρίστη” για ποικιλία μεζέδων. Δοκιμάστε εξαιρετικά ντόπια κρασιά και τσίπουρο.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΡΑΒΑΛΟΥ(gustο)

Add Comment